Hệ thống điện gia đình và công nghiệp luôn tiềm ẩn những nguy cơ chập cháy hoặc quá tải nếu không được bảo vệ kịp thời. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người sử dụng cũng như các thiết bị điện,
chính là giải pháp hàng đầu không thể thiếu. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ về thiết bị này và cách lựa chọn phù hợp nhất.
Aptomat là gì và tầm quan trọng trong hệ thống điện?
Aptomat (thường được gọi tắt là át) là thiết bị đóng cắt tự động có nhiệm vụ bảo vệ mạch điện khi xảy ra các sự cố như quá tải, ngắn mạch hoặc sụt áp. Ngoài chức năng bảo vệ dòng điện thông thường, nhiều dòng sản phẩm cải tiến hiện nay còn được tích hợp thêm khả năng chống rò điện nhằm bảo vệ tính mạng con người khỏi nguy cơ bị điện giật.
Nhờ có thiết bị này, hệ thống điện sẽ tự động ngắt ngay khi có dấu hiệu bất thường, từ đó ngăn ngừa tối đa các nguy cơ hỏa hoạn nghiêm trọng. Đây được xem là "người lính gác" thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng trong mọi công trình dân dụng lẫn công nghiệp. Nếu không có thiết bị đóng cắt tự động, việc dòng điện tăng đột ngột có thể phá hủy hoàn toàn các thiết bị đắt tiền, thậm chí gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng của người sử dụng.
Phân loại aptomat chi tiết trên thị trường hiện nay
Do nhu cầu sử dụng điện năng ngày càng đa dạng và phức tạp, các nhà sản xuất đã nghiên cứu và cho ra đời rất nhiều dòng sản phẩm khác nhau. Việc nắm rõ cách phân loại thiết bị sẽ giúp các kỹ sư điện cũng như người tiêu dùng dễ dàng thiết kế được một hệ thống quản lý nguồn điện an toàn, khoa học.
Phân loại theo cấu tạo và hình dáng thiết kế
Dựa trên đặc điểm hình thái bên ngoài cũng như chất liệu cấu thành vỏ bọc, dòng sản phẩm này được chia làm hai nhóm chính là dạng tép và dạng khối.
Aptomat dạng tép (MCB): Đây là dòng sản phẩm có kích thước vô cùng nhỏ gọn, thường được chế tạo từ nhựa cách điện cao cấp abs hoặc pbt có khả năng chống cháy. Các tép át này thường có dòng định mức nhỏ (dưới 100A) và dòng cắt dòng ngắn mạch thấp, vì vậy chúng được ứng dụng phổ biến trong các tủ điện gia đình, văn phòng nhỏ hoặc các mạch nhánh của hệ thống.
Aptomat dạng khối (MCCB): Dòng sản phẩm này có kết cấu cơ khí vô cùng vững chắc, phần vỏ được đúc bằng nhựa tổng hợp có đặc tính chịu nhiệt và chịu lực va đập cực tốt. MCCB sở hữu dòng định mức rất lớn (có thể lên đến vài nghìn Ampe) cùng khả năng cắt dòng ngắn mạch cực cao, do đó chúng chuyên được sử dụng làm át tổng cho các tòa nhà lớn, nhà máy sản xuất hoặc khu công nghiệp.
Phân loại theo chức năng bảo vệ
Aptomat thường: Đây là dòng sản phẩm truyền thống, chỉ được tích hợp hai chức năng bảo vệ cơ bản nhất là chống quá tải (bằng thanh cơ nhiệt) và chống ngắn mạch (bằng cuộn dây điện từ).
Aptomat chống giật: Hay còn gọi là dòng bảo vệ dòng rò (bao gồm RCCB, RCBO), thiết bị này có khả năng so sánh dòng điện đi và dòng điện về để phát hiện sự chênh lệch. Khi có người vô tình chạm vào dây điện hở, dòng điện rò rỉ xuống đất sẽ kích hoạt chiếc aptomat chống giật này ngắt điện ngay lập tức để bảo vệ người dùng.
Aptomat chống dò: Dòng sản phẩm chuyên dụng này được thiết kế với độ nhạy cực cao, giúp phát hiện các hiện tượng rò rỉ điện âm tường hoặc rò rỉ trên vỏ máy móc do lớp cách điện bị thoái hóa. Việc phát hiện sớm dòng rò rỉ không chỉ giúp gia chủ tránh được việc thất thoát điện năng làm tăng hóa đơn tiền điện, mà quan trọng hơn là ngăn chặn triệt để nguy cơ phóng điện gây hỏa hoạn âm ỉ trong kết cấu công trình.
Phân loại theo số pha và số cực
Tùy thuộc vào lưới điện quốc gia cấp vào công trình là điện sinh hoạt dân dụng hay điện sản xuất mà số cực của thiết bị sẽ thay đổi tương ứng.
Đối với lưới điện dân dụng thông thường, người ta thường sử dụng loại 1 pha 1 cực hoặc 1 pha 2 cực (át 2 cực sẽ ngắt cả dây pha và dây trung tính, mang lại độ an toàn cao hơn). Đối với các xưởng sản xuất, tòa nhà thương mại hay nhà máy lớn tiêu thụ lượng điện năng khổng lồ, hệ thống bắt buộc phải sử dụng aptomat 3 pha (loại 3 cực hoặc 4 cực). Dòng thiết bị 3 pha này được thiết kế để chịu đựng điện áp cao lên tới 380V - 415V, giúp phân phối tải đều giữa các pha và bảo vệ các loại động cơ công suất lớn không bị cháy khi gặp sự cố mất pha.
Hướng dẫn chi tiết cách chọn aptomat tối ưu cho gia đình
Việc tính toán thông số kỹ thuật cho hệ thống đóng cắt trong nhà là một bước cực kỳ quan trọng, đòi hỏi sự chính xác cao. Nếu bạn lựa chọn chỉ số Ampe (A) quá nhỏ, át sẽ bị nhảy liên tục khi bật nhiều thiết bị, gây ức chế khi sử dụng, ngược lại, nếu chọn chỉ số quá lớn, khi xảy ra sự cố quá tải át sẽ không chịu nhảy, dẫn đến cháy đường dây dẫn điện.
Bí quyết lựa chọn aptomat tổng cho toàn bộ ngôi nhà
Át tổng là chốt chặn cuối cùng bảo vệ toàn bộ mạng lưới điện bên trong căn nhà, do đó việc lựa chọn thông số cần dựa trên tổng công suất của tất cả các thiết bị cộng lại và có tính đến hệ số đồng thời.
Đối với các căn hộ chung cư hoặc nhà phố có quy mô vừa phải, các chuyên gia ngành điện khuyến cáo nên sử dụng CB chống giật có dòng định mức dao động từ 40A đến 60A. Bạn nên chọn loại tích hợp tính năng chống dòng rò có ngưỡng tác động rò dòng là 30mA. Việc lắp đặt một chiếc át chống giật ở vị trí tổng không chỉ giúp bảo vệ đường dây trục chính không bị quá tải, mà còn đóng vai trò là "bảo hiểm" an toàn cho tất cả các thành viên trong gia đình trước mọi nguy cơ rò rỉ điện ở mọi ngóc ngách.
Cách chọn át riêng cho bình nóng lạnh, điều hòa
Bình nóng lạnh và điều hòa là những thiết bị có công suất tiêu thụ điện lớn, hoạt động liên tục và thường xuyên tiếp xúc với môi trường độ ẩm cao, rất dễ xảy ra sự cố rò điện.
Đối với bình nóng lạnh: Do thiết bị này đun nước trực tiếp và người dùng tiếp xúc trực tiếp với nước khi tắm, bạn bắt buộc phải lắp một chiếc át chống giật riêng biệt có dòng định mức từ 16A đến 20A ngay cửa phòng tắm. Việc này đảm bảo nếu có bất kỳ sự cố rò điện nào từ thanh đốt của bình, át nhánh sẽ ngắt ngay lập tức mà không làm ảnh hưởng đến điện phòng khách hay phòng bếp.
Đối với máy điều hòa không khí: Tùy thuộc vào công suất của máy (9000 BTU, 12000 BTU hay 18000 BTU) mà bạn nên lựa chọn loại át đơn hoặc át kép từ 16A đến 25A. Việc tách riêng át cho điều hòa giúp bảo vệ block máy không bị hư hỏng khi lưới điện khu vực trồi sụt thất thường, đồng thời giúp việc sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ trở nên dễ dàng và an toàn hơn bao giờ hết.
Một số thương hiệu aptomat chất lượng và uy tín hàng đầu thị trường
Để đảm bảo thiết bị hoạt động chính xác 100% khi có sự cố, người tiêu dùng tuyệt đối không nên mua các sản phẩm trôi nổi không rõ nguồn gốc mà nên tin dùng các thương hiệu toàn cầu đã được kiểm chứng.
Aptomat Simon - Thương hiệu từ Tây Ban Nha
Thương hiệu thiết bị điện Simon đến từ châu Âu từ lâu đã khẳng định vị thế vững chắc tại thị trường Việt Nam nhờ vào thiết kế tinh tế và độ bền vượt thời gian. Các sản phẩm aptomat của Simon được sản xuất trên dây chuyền cơ khí chính xác tiêu chuẩn quốc tế, cho khả năng đóng ngắt cực nhạy và độ bền cơ học lên đến hàng chục nghìn lần bật tắt.
Aptomat Schneider - Thương hiệu đến từ Pháp
Tập đoàn Schneider Electric là cái tên bảo chứng cho chất lượng, sự an toàn và giải pháp quản lý năng lượng thông minh trên toàn thế giới. Thiết bị đóng cắt của Schneider cực kỳ đa dạng về mẫu mã, từ dòng dân dụng phổ thông cho đến các dòng kỹ thuật cao phục vụ công nghiệp nặng. Điểm mạnh vượt trội của thương hiệu này là độ chính xác tuyệt đối của các thanh lưỡng kim nhiệt và bộ dập hồ quang, giúp dập tắt tia lửa điện phát sinh khi đóng cắt một cách nhanh chóng nhất. Lựa chọn sản phẩm Schneider là bạn đang mang đến cho công trình của mình một giải pháp bảo vệ an toàn đạt tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhất của châu Âu.
Hệ thống điện giống như mạch máu của ngôi nhà, và chiếc aptomat chính là chiếc van an toàn điều tiết và bảo vệ mạch máu đó luôn vận hành trơn tru. Lựa chọn đúng chủng loại, đúng thông số kỹ thuật và gửi gắm niềm tin vào các thương hiệu uy tín như Simon hay Schneider là quyết định thông minh của những gia chủ hiện đại. Hãy chủ động bảo vệ tổ ấm và những người thân yêu của bạn ngay hôm nay bằng cách trang bị những thiết bị đóng cắt điện đạt chuẩn chất lượng cao.
